Nghệ nhân Hùng Đình Quý chế tác Khèn Mông.
Bén duyên với nghề làm khèn từ năm 2017, Nghệ nhân chế tác khèn Mông Hùng Đình Quý đến với công việc này trước hết bằng niềm đam mê gìn giữ bản sắc dân tộc. Với ông, khèn Mông không chỉ là một nhạc cụ, mà còn là “linh hồn” của những phiên chợ, ngày hội, lễ Tết, cưới hỏi của người Mông. Mỗi thanh âm cất lên đều chất chứa tâm tư, tình cảm và khát vọng của con người giữa đại ngàn.
Để chế tác nên một chiếc khèn hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, công phu. Nguyên vật liệu gồm gỗ, tre, vỏ cây, đồng và bạc cổ... Mỗi chất liệu đều được lựa chọn kỹ lưỡng nhằm bảo đảm độ bền và âm thanh chuẩn xác. Từ khâu làm thân khèn, gắn ống, lắp lưỡi gà cho đến chỉnh âm, tất cả đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì và kinh nghiệm tích lũy qua thời gian. Trung bình cứ ba ngày, ông hoàn thiện một chiếc khèn. Mỗi năm, ông chế tác khoảng 100 chiếc, cung ứng cho thị trường. Không chỉ phục vụ nhu cầu trong địa phương, khèn Mông do ông Quý làm ra còn được khách hàng ở nhiều tỉnh như: Điện Biên, Sơn La, Lai Châu, Lâm Đồng, Nghệ An tìm mua. Đặc biệt, sản phẩm đã xuất bán sang cả thị trường Mỹ và Trung Quốc. Giá mỗi chiếc khèn dao động từ 2 đến 4 triệu đồng, tùy theo mẫu mã, chất liệu và yêu cầu đặt hàng.
Kiểm tra lại âm thanh tiếng Khèn sau khi hoàn chỉnh.
Chia sẻ với chúng tôi, nghệ nhân Hùng Đình Quý cho biết thêm: Cây khèn Mông có giá trị truyền thống vô cùng quan trọng trong đời sống của đồng bào. Từ bao đời nay, tiếng khèn đã gắn liền với sinh hoạt cộng đồng, là phương tiện để bày tỏ tình cảm, gửi gắm tâm tư trong tình yêu đôi lứa, là nhịp cầu kết nối con người với con người. Trong các dịp lễ hội, Tết cổ truyền, đám cưới hay những sự kiện quan trọng của gia đình, tiếng khèn luôn hiện diện như một phần không thể thiếu. Ngay cả trong những nghi lễ tang ma, tiếng khèn cũng thay lời tiễn đưa, thể hiện lòng biết ơn và sự kính trọng đối với người đã khuất. Theo Nghệ nhân Quý, mỗi làn điệu khèn đều mang một ý nghĩa riêng, phản ánh nét văn hóa đặc trưng và đời sống tinh thần phong phú của người Mông. Chính vì vậy, việc giữ nghề không chỉ để mưu sinh mà còn là trách nhiệm gìn giữ hồn cốt dân tộc.
Nghệ nhân Hùng Đình Quý truyền dạy lại cách làm khèn cho con trai.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ phai nhạt, việc Nghệ nhân Hùng Đình Quý kiên trì gắn bó với nghề làm Khèn không chỉ góp phần phát triển kinh tế gia đình mà còn giữ gìn, lan tỏa nét đẹp văn hóa của đồng bào Mông. Những chiếc Khèn được tạo nên từ đôi tay cần mẫn ấy không đơn thuần là sản phẩm thủ công, mà còn là cầu nối đưa âm hưởng núi rừng bay xa, vang vọng giữa cuộc sống hôm nay.
TH: Hoàng Tâm
