Xã Nghĩa Thuận, tỉnh Tuyên Quang mới được hình thành do sắp xếp toàn bộ xã Thanh Vân cùng với xã Nghĩa Thuận (thuộc huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang cũ). Hồng không hạt là sản phẩm nổi tiếng của vùng, và cũng là sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương Nghĩa Thuận, được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Chứng nhận bảo hộ Chỉ dẫn địa lý vào năm 2017. Nhờ điều kiện khí hậu mát mẻ, thổ nhưỡng phù hợp, cây sinh trưởng tốt, cho năng suất ổn định. Quả hồng khi chín có màu vàng cam bắt mắt, vị ngọt đậm, giòn, được thị trường ưa chuộng, mang lại giá trị kinh tế cao.
Hiện toàn xã có 119 ha diện tích trồng hồng không hạt, trong đó trên 90 ha đã cho thu hoạch, tập trung tại nhiều thôn, bản như: Phín Ủng, Pả Láng, Na Lình, Cốc Pục...đang từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung. Nhiều hộ gia đình có từ vài trăm đến hàng nghìn gốc hồng, trở thành nguồn thu nhập chính trong năm. Ông Vương Trung Hùng, thôn Phín Ủng, xã Nghĩa Thuận chia sẻ: “Trước đây gia đình tôi chủ yếu trồng ngô, sắn nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Nhận thấy cây hồng không hạt phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, gia đình đã mạnh dạn chuyển đổi toàn bộ diện tích sang trồng hồng. Đến nay, gia đình có hơn 2 ha với khoảng 500 gốc, trong đó trên 140 gốc đã cho thu hoạch. So với trồng ngô, sắn thì cây hồng cho thu nhập cao gấp 3–4 lần. Bình quân mỗi năm, nếu thời tiết thuận lợi, gia đình thu về khoảng 150–160 triệu đồng từ quả hồng. Nhờ đó, đời sống gia đình ngày càng ổn định hơn.”
Các hộ gia đình bón lót phân hữu cơ cho cây Hồng không hạt.
Để cây hồng phát triển bền vững, ngay từ đầu vụ, bà con đã chủ động thực hiện đồng bộ các biện pháp kỹ thuật như: phát quang cỏ dại, cắt tỉa cành tạo tán, loại bỏ cành sâu bệnh, bón phân hữu cơ, giữ ẩm cho đất và tăng cường phòng trừ sâu bệnh theo hướng an toàn.
Cùng với đó, công tác khuyến nông cũng được chú trọng, đẩy mạnh. Đó là sự kết hợp kinh nghiệm gieo trồng của bà con với khoa học kỹ thuật hiện đại, công nghệ mới. Anh Nguyễn Đức Nghiệp, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Nghĩa Thuận cho biết: “Ngay từ đầu vụ, chúng tôi trực tiếp xuống các thôn, bản hướng dẫn bà con quy trình chăm sóc cây hồng theo đúng kỹ thuật như cắt tỉa cành tạo tán, bón phân cân đối, sử dụng phân hữu cơ, theo dõi sâu bệnh và xử lý kịp thời. Việc áp dụng đúng kỹ thuật không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo chất lượng quả, đáp ứng yêu cầu thị trường.”
Từ năm 2020 đến nay, ngành Khuyến nông các cấp đã tổ chức tập huấn kỹ thuật cho các hộ trồng cây Hồng Không hạt của xã được 15 cuộc, trên 4.680 lượt người tham gia. Trong đó, chủ yếu hướng dẫn kĩ thuật chăm sóc, thu hái và bảo quản sản phẩm Hồng Không hạt. Đặc biệt, trong 3 năm trở lại đây, cây Hồng Không hạt thường mắc bệnh Thán Thư dẫn đến bị rụng quả và cây Hồng chết dần dần. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả kinh tế cũng như thu hẹp diện tích cây Hồng không hạt trên địa bàn. Trước thực trạng trên, xã Nghĩa Thuận đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh, các ngành, cơ quan chuyên môn nghiên cứu, tìm hiểu, đánh giá để tìm giải pháp khắc phục, khống chế căn bệnh này. Cụ thể, năm 2024, Trường Đại học Hùng Vương triển khai Dự án: “Phòng, trừ bệnh Thán thư gây hại đối với cây Hồng không hạt trên địa bàn huyện Quản Bạ tỉnh Hà Giang” (Dự án thuộc chương trình mục tiêu Quốc gia). Hiện nay, xã tiếp tục phối hợp Trung tâm đào tạo, nghiên cứu giống cây trồng và vật nuôi, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên xây dựng Phương án ứng dụng khoa học công nghệ phục hồi và nâng cao năng suất, chất lượng Hồng không hạt xã Nghĩa Thuận.
Tiến hành phun thuốc phòng trừ các loại nấm cho cây Hồng theo đúng hướng dẫn của ngành chuyên môn.
Thời gian tới, cấp ủy, chính quyền xã Nghĩa Thuận tiếp tục định hướng Nhân dân mở rộng diện tích hợp lý, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc nâng cao thu nhập cho người dân mà còn xây dựng Hồng không hạt trở thành sản phẩm đặc trưng, có chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Ngoài giá trị kinh tế, cây Hồng không hạt còn góp phần phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, cải thiện môi trường sinh thái. Những đồi hồng xanh tốt quanh năm đã và đang tạo nên diện mạo mới cho vùng quê Nghĩa Thuận một vùng quê đang chuyển mình mạnh mẽ trong phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa.
Với sự cần cù, chịu khó của người dân cùng sự quan tâm, định hướng của chính quyền địa phương, tin tưởng rằng cây “Hồng không hạt” sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là cây trồng chủ lực, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế – xã hội của xã Nghĩa Thuận trong những năm tới.
TH: Hoàng Tâm
